Je eerste week in de Algarve: dag voor dag, zonder haast

Kijk eerst even naar de afstanden, want die verrassen bijna iedereen. Van Vila Real de Santo António in het uiterste oosten naar Sagres in het uiterste westen is het 168 kilometer, ongeveer 1 uur en 48 minuten rijden — en dat is over de snelweg, in één richting. Heen en terug op één dag is dus al bijna vier uur autorijden voordat je iets hebt gezien. Neem je de mooie oude kustweg, de N125, dan kun je daar rustig de helft bij optellen.

De conclusie is simpel: in één week doe je één helft. Het oosten is zacht, vlak en verstild — lagune, zoutpannen, witte dorpjes, eilandstranden waar je met een bootje komt. Het westen is ruig en weids — kliffen, Atlantische wind, surfstranden en het einde van Europa. Beide zijn de moeite waard; samen in zeven dagen is het geen van beide.

Deze gids doet het oosten, omdat dat de kant is die wij kennen en omdat het voor een eerste keer het vriendelijkst is: kortere afstanden, minder drukte, lagere prijzen. Wil je het westen, dan is de opzet dezelfde — alleen verwissel je de plaatsnamen, en dan is onze westkustgids je routeboek.

De oostelijke helft die deze gids beschrijft, kun je grotendeels zonder auto doen — en dat is precies de helft waar dit het makkelijkst is. De regionale trein Faro–Vila Real de Santo António rijgt de dorpen aan één lijn: Olhão, Fuseta, Vila Nova de Cacela, Tavira en Monte Gordo liggen allemaal aan het spoor, meerdere keren per dag, voor een paar euro per rit. De dagindeling uit deze gids blijft dus staan; alleen de manier waarop je je verplaatst verandert.

De ene aanpassing zit in je basis. Wij zaten in Manta Rota, en dat werkt met een auto prima — maar Manta Rota heeft geen station. Zonder auto neem je je basis pal aan de treinlijn: Tavira of Olhão, allebei met een station midden in het centrum en op loopafstand van de markt, de terrassen en de veerboot. Vanaf daar is elke dag uit deze gids een treinrit van hooguit een half uur.

Twee dingen vragen wél om een oplossing. Dag 4 — het binnenland, Castro Marim en Odeleite — is zonder auto lastig: de bus rijdt er weinig. Ruil die dag in voor een extra eilanddag, of neem één keer een taxi heen en terug en reken dat bij je budget. En vanaf Faro Airport pak je geen huurauto maar de stadsbus of taxi naar Faro-station, en daar stap je op de trein naar je basis.

Je landt op Faro. De luchthaven ligt op een kwartier van de stad en aan de rand van de Ria Formosa — je bent dus meteen waar je wilt zijn. Haal je huurauto op, laat de eerste dag verder leeg, en rijd rustig naar je basis.

Die basis is de belangrijkste keuze na oost-of-west. Neem een studio of appartement in een dorp, niet in een resort: je zit dan tussen de bewoners, loopt naar de bakker, en de prijs ligt doorgaans lager. Wij zaten in Manta Rota, in een gewone woonwijk op vijf minuten lopen van het strand, met een parkeerplaats voor de deur — en met de kat van de overbuurvrouw als vaste bezoeker.

Doe die eerste avond niets bijzonders. Boodschappen halen, op je eigen terras zitten, en morgen begint het pas.

Nu begint het echte werk, en dat is vooral: langzaam rijden. Volg de N125 en sla af waar je zin in hebt. Cacela Velha is het dorp dat iedereen stil maakt — een handvol witte huizen op een klif, een fort, en daaronder de lagune. Je parkeert aan de rand, want verder kan de auto niet.

De dag erna doe je Santa Luzia en Fuseta. In Santa Luzia staan de bruine kleipotten waarmee ze hier al generaties octopus vangen in stapels op de kade, en staat polvo op elke kaart. Fuseta draait om zijn haven; bij laag water kun je zelfs door de lagune naar het eilandje ertegenover lopen.

Neem per dag één dorp als hoofddoel en laat de rest gebeuren. Dat klinkt vaag, maar het is precies waarom deze streek werkt: het interessantste vind je in de afslag die je niet had gepland.

Even weg van het water. Rijd naar Castro Marim, waar twee vestingen elkaar over het dorp aankijken: het oude kasteel, in 1274 gebouwd en van 1319 tot 1356 het allereerste hoofdkwartier van de Orde van Christus, en daartegenover de Forte de São Sebastião uit 1641. Vanaf de muren kijk je uit over de zoutpannen tot aan de Guadiana en Spanje.

Rijd daarna nog een stukje het binnenland in, naar Odeleite. Daar aten wij bij Casa Merca de Cozido à Casa: bonen met kool, wortel en aardappel in het ene aardewerken schaaltje, het vlees in het andere. Één bord van € 14 (zomer 2025), en daar eten twee personen van.

Dit is de dag waarop de Algarve ophoudt een kuststreek te zijn. Stille dorpen, olijfbomen, een stuwmeer, en restaurants met een handgeschreven kaart in het Portugees.

Plan één van deze dagen op een marktdag. Ga vroeg naar de markthallen van Olhão — vóór tien uur, want daarna is de sfeer weg — en neem vanaf diezelfde kade de gewone veerboot naar Armona of Culatra. Die kost ongeveer € 1,85 enkele reis; de watertaxi op dezelfde kade vraagt € 25 tot 30 voor precies dezelfde overtocht.

De andere dag is je grote uitstap. Vanuit het oosten is Tavira de mooiste: de Romeinse brug over de Gilão, 37 kerken, terrassen langs het water in plaats van een boulevard met clubs. Op zaterdag is er bovendien markt — twee zelfs, want naast de markthal staat er op het oude kermisterrein bij Vale Formoso een rondtrekkende markt.

Meer dan dit hoeft niet. Twee volle dagen, en de rest van de week heb je tijd om nergens te zijn.

De laatste dag hoeft geen verloren dag te zijn. Rijd terug richting Faro over de N125 en stop waar je op de heenweg voorbijreed. Faro zelf is een zachte landing: de ommuurde Cidade Velha met de ooievaarsnesten op de torens, en de Capela dos Ossos achter de Igreja do Carmo.

Wat ons betreft is dit ook het moment om te bedenken wat je de volgende keer anders doet. Want dat is het effect van een week zo indelen: je gaat niet weg met het gevoel dat je alles hebt gezien, maar met het gevoel dat je terug wilt — en dat je dan wéét waar je begint.