Cacela Velha

Vanaf Manta Rota rijd je er in nog geen vijf minuten naartoe. Bij binnenkomst van het dorp kun je meteen gratis parkeren, en dan loop je zó de straat in — dat is het hele dorp al zo'n beetje. Die rust is bijna ontwapenend: kasseien, witgekalkte huizen met blauwe en gele randen, en op zondag zie je Spanjaarden en Portugezen gezellig bij het grote restaurant zitten dat over het strandgebied uitkijkt. Rond een uur of twaalf, net voor de lunch, komen de wandelaars langs; deze plek staat er nu eenmaal om bekend dat je bij eb heerlijk over de drooggevallen zandbanken kunt lopen. Wij zijn er zo'n twee uur gebleven en daarna nog wat rondgereden in de omgeving. Al dat groen en die ongerepte natuur geven een bijzonder prettig gevoel — in juni en juli oogt het wat droger, maar schitterend blijft het.

De Igreja Matriz (dorpskerk) gaat terug op een middeleeuwse kerk van eind 13e eeuw, waarvan nog een klein gotisch zijportaal bewaard is; het gebouw raakte zwaar beschadigd bij de aardbeving van 1755 en is daarna herbouwd. Ernaast ligt het kleine fort dat over de lagune uitkijkt: oorspronkelijk een Moorse vesting, in de 16e eeuw herbouwd en na 1755 opnieuw opgetrokken. Vanaf dat oude vestingdeel heb je de uitkijkpost: je kijkt uit over de volledige breedte van de Ria Formosa, met bij laag water de zandbanken, de geulen die naar zee lopen en de vissersbootjes die droogliggen. Loop ook áchter de kerk om — daar ligt een van de mooiste uitzichten over de kust van de hele Algarve. Bekijk verder de oude cisterna (nora), het historische watersysteem van het dorp.

Praia da Fábrica — het afgelegen strand van Cacela, te bereiken met een kort bootje over de lagune (of bij laag water wadend). Vaak vrijwel verlaten, en door de Spaanse Condé Nast Traveler ooit tot een van de mooiste stranden ter wereld gerekend. Onderweg zie je flamingo's en lepelaars in de Ria Formosa. Minder bekend: in het straatje bij de ingang van het dorp staan ambachtslieden met handgemaakt werk — leren schoenen, riemen en dergelijke, van echt leer en voor verrassend zachte prijzen. Wij kochten er zelf een paar sandalen en een riem; je ziet ze hierboven. Afdingen hoeft niet: het is handwerk en de prijs is de prijs.

Van wijken kun je bij Cacela Velha nauwelijks spreken: het gehucht bestaat uit een handvol witte huizen, een kerkje en het fort, allemaal binnen twee minuten lopen. Wat er wél is, is een duidelijk verschil tussen boven en beneden — het dorp op de klif, en aan de voet de oesterkwekerijen en het pad naar de lagune. Wie meer voorzieningen zoekt, moet naar Vila Nova de Cacela even verderop.

Vanaf het fort loopt een pad omlaag naar de lagune; bij laag water waad je vandaar naar de zandbank. Wij liepen het met droge voeten heen en met natte terug — het tij keert sneller dan je denkt, dus check de getijdentabel. Bewoners tref je vooral bij de oesterhutjes onder het dorp, waar 's middags gewoon gegeten wordt door mensen uit de omgeving.

Het dorp is klein en bewoond: loop niet zomaar erven op en houd het geluid laag, zeker rond de middag. Bij de oesterhutjes gaat het informeel maar contant — neem geld mee, want pinnen kan er niet altijd. En laat de plek achter zoals je hem aantrof: er is geen prullenbak om de hoek.

Cacela Velha staat lokaal bekend om zijn oesters en schaaldieren, recht uit de kwekerijen die je bij laag water in de lagune ziet liggen. Proef ze bij Fábrica do Costa of geniet van het uitzicht bij Casa da Igreja — vers, lokaal, en zoals de Portugezen het zelf eten. Op zondag zit het grote restaurant met uitzicht over het strandgebied vol met Spaanse en Portugese families; dat is meteen het beste teken dat je goed zit.

Cacela Velha is autovrij en piepklein: bij binnenkomst parkeer je gratis aan de rand en je wandelt naar binnen. Reken op ongeveer twee uur — genoeg voor het dorp, de uitkijkpost en een terras. Kom vroeg in de ochtend of tegen zonsondergang voor de mooiste rust en het beste licht; zondag rond lunchtijd is juist het drukst. Wil je over de zandbanken lopen, kijk dan vooraf het getij na: bij eb valt de lagune droog. Neem contant geld mee.

Het best bereikbaar met de (huur)auto via de lokale N125, vlak bij Vila Real de Santo António en Tavira. Vanaf Manta Rota ben je er in nog geen vijf minuten. Het dorp zelf is autovrij; parkeer gratis aan de rand.

Voor- en naseizoen (mei, of september–oktober): warm, rustig en goedkoper dan de zomerdrukte.

Hoe Cacela Velha er per seizoen bij ligt, staat in deze maandverhalen: