Portimão

Portimão is geen wit dorpje op een klif, en het doet ook niet alsof. Dit is een echte stad, en een welvarende: verzorgde winkelstraten, terrassen, en een aanbod aan eten en drinken dat van eenvoudig en goedkoop tot behoorlijk chic loopt. Je kunt hier voor weinig goed eten en je kunt er ook een avond uit. Dat maakt het een prettige uitvalsbasis voor wie niet elke dag hetzelfde dorpsrestaurant wil.

Wij begonnen op het strand. Lange stukken lopen door het ondiepe water langs de voet van die okerkleurige rotsen, en daarna de stad in. Zo kwamen we bij de Fortaleza de Santa Catarina terecht, op aanraden van mensen die we onderweg spraken: ga daarheen, zeiden ze, het is voor iedereen toegankelijk. Dat bleek te kloppen, en het is een verrassing. Je loopt naar binnen en weet even niet waar je moet kijken — de straten en huizen eromheen zijn prachtig, en als je verder doorloopt zit er nog een stuk geschiedenis dat de moeite waard is. Vanaf de borstwering kijk je over de monding van de Arade naar de overkant; daar ligt Ferragudo, met zijn eigen fort recht tegenover dit fort.

Maar het hoogtepunt kwam toen we terugliepen. Pal tegenover het fort staat een bushalte waar twee stadslijnen stoppen. We raakten aan de praat met de chauffeur en vroegen waar die route allemaal langskomt. Hij noemde een reeks plaatsen, en het idee kwam op: waarom rijden we niet gewoon een rondje mee? Hoe lang duurt het voordat we hier weer terug zijn? Ongeveer een uur en twintig minuten, zei hij. De auto stond gratis geparkeerd bij een van de grote hotels vlak bij het strand, dus dat kon.

Wij kochten twee kaartjes — naar onze herinnering zo'n € 1,20 per persoon (zomer 2025) — en stapten in een gloednieuwe, volledig elektrische bus. En toen begon iets wat op geen enkele excursie staat. De bus reed heuvels op en af, door straatjes waar je met een auto niet zomaar induikt, dwars door woonwijken waar geen toerist komt. Mensen kwamen van hun werk, sommigen met boodschappen. Buiten stonden schoolkinderen te spelen of te wachten tot ze werden opgehaald. Ouders stapten in met hun kinderen op weg naar huis. Je zag mensen hun eigen voordeur binnengaan als ze uitstapten. Halverwege hadden we het gevoel dat we er zelf woonden.

Onderweg raakten we in gesprek met een vrouw die naar huis ging. Ze kwam uit Venezuela en werkte al enkele jaren in Portimão, om het werk en omdat ze zich er veilig voelt. Ze had het er duidelijk naar haar zin en kende de stad goed: kom terug en blijf een paar nachten, zei ze, overnachten is hier betaalbaar. Ze tipte cafés met de beste koffie en warme chocolademelk voor weinig geld, en noemde een reeks plaatsen in de omgeving die de moeite waard zijn. Bij haar halte stapte ze uit en wenste ons een fijne tijd.

Ruim een uur later stonden we weer bij het fort. Het voelde alsof we een sightseeingtour hadden gehad, maar dan zonder gids en zonder toeslag — en met meer echte stad dan welke rondrit ook. Portimão is bovendien een stad waar mensen uit verschillende hoeken van de wereld wonen: Europeanen, en ook mensen uit Latijns-Amerika en Afrika. Dat hoor je op straat en in de bus. Voor ons was die rit een van de hoogtepunten van de hele reis.

De Fortaleza de Santa Catarina staat aan de oostkant van Praia da Rocha, precies bij de monding van de Arade. Hij werd gebouwd tussen 1621 en 1633 naar ontwerp van Alexandre Massai, op een plek die is gekozen om de riviermonding te kunnen verdedigen — en om het drinkwater dat er was. Op de borstwering staan nog kanonnen en de oorspronkelijke waterput is er nog. Het fort werkte samen met het Forte de São João do Arade recht tegenover, aan de Ferragudo-kant; die twee sloten de rivier samen af. Binnen zijn een terras en een uitkijkpunt over de Arade, de jachthaven en de stad. Daarnaast is het strand zelf de trekpleister: een breed zandstrand onder okerkleurige rotsformaties, met losse rotspunten in zee en een uitgesleten rotsboog.

De stadsbus. Portimão heeft een eigen stadsnet dat Vai e Vem heet, in bedrijf sinds 2005 en inmiddels goed voor meer dan vijf miljoen reizigers — het geldt als een van de geslaagde voorbeelden van stadsvervoer in Portugal. Bij het fort stoppen twee lijnen. Voor het bedrag van een kop koffie rijd je een rondrit van ruim een uur door wijken waar geen enkele excursie komt: smalle straten, heuvels, mensen die van hun werk komen, kinderen die uit school worden gehaald. Vraag de chauffeur hoe lang de lus duurt en stap gewoon in. Het is de goedkoopste en eerlijkste stadsrondrit die we in de Algarve hebben gedaan.

Het strand leent zich voor lange wandelingen door het ondiepe water langs de kliffen — reken op meer tijd dan je denkt, want het loopt door. In de stad wandel je van de winkelstraten naar het fort. Maar de mooiste ontmoetingen hadden wij in de bus: met de chauffeur die uitlegde waar zijn route langskomt, en met een medereiziger die ons vertelde waarom ze hier woont en wat we de volgende keer moesten doen. Portugezen zijn hier vriendelijk en gastvrij, en het voelde nergens onveilig.

Groeten bij binnenkomst is ook hier de norm. In de bus koop je je kaartje bij de chauffeur; houd klein geld bij de hand. Vraag gerust iets — juist de chauffeurs en medereizigers geven de bruikbaarste tips, en veel mensen spreken genoeg Engels om je verder te helpen. En hoewel Portimão modern en welvarend oogt, is het geen dure stad: de prijzen in de zijstraten liggen een stuk lager dan op de eerste rij aan het strand.

Portimão heeft de breedste keuze van deze kust: van eenvoudige zaken waar je goed en goedkoop eet tot de chiquere restaurants waar je een avond van maakt. De stad staat van oudsher bekend om gegrilde sardines — het was een sardineconservenstad. Onze tip uit de bus, van iemand die er woont: zoek de gewone cafés op voor koffie en warme chocolademelk; dat is er goed en het kost bijna niets.

Parkeren kan gratis bij de grote hotels in de buurt van het strand; laat de auto daar staan en ga te voet of met de bus verder. Het fort is vrij toegankelijk voor iedereen. Voor de stadsbus koop je een kaartje bij de chauffeur — wij betaalden naar onze herinnering zo'n € 1,20 per persoon (zomer 2025); controleer het actuele tarief, want dat wisselt. De lus vanaf het fort duurde ongeveer een uur en twintig minuten. Neem water mee als je het strand af loopt: die stukken zijn langer dan ze lijken en schaduw is er nauwelijks.

Portimão ligt aan de A22 en de N125 in de centrale Algarve en heeft een eigen treinstation aan de Linha do Algarve, met verbindingen richting Faro en Lagos. In de stad zelf rijdt het stadsnet Vai e Vem; twee lijnen stoppen bij het fort aan Praia da Rocha. Met de auto ben je vanaf Ferragudo, Carvoeiro of Alvor in een kwartier tot half uur ter plaatse.

Mei, juni, september en oktober zijn het aangenaamst: het strand is dan ruim en de stad rustig genoeg om er prettig te lopen. In juli en augustus is Praia da Rocha druk, maar juist dan is de stadsbus een fijne ontsnapping — die rijdt door wijken waar de drukte niet komt.